مىتوان برداشت وبعد از آن ، ملاحظه نصاب كرد ، وهمچنين دور نيست كه در ساير مؤن هم چنين كنند ، لكن أحوط اين است كه ملاحظه نصاب را قبل از وضع مؤن كنند . 370 - سؤال : هرگاه گذران ودوران معاش شخصي مخلوط از كسب وهديه واخذ وجوه بر بوده وبتدريج خانه وما يحتاج خانه را وفاضل مؤنه از ظروف وفروش ورخت وكتاب وباغ وساير أمور تحصيل نموده ، حال خمس مجموع را بدهد يا فاضل مؤنه سال را به چه نحو بايد معلوم نمود ؟ به اعتبار اينكه أوقات تحصيل ما يحتاج خانه مختلف است ، مثلا گندم را سر خرمن وبرنج را در زمستان وهمچنين تاريخ تحصيل هر يك را عليحده نگه دارد يا تاريخ قدرت بر تحصيل را ؟ وهرگاه شخص قادر بر تحصيل قوت ساليانه نباشد ، مثلا ماه به ماه يا شش ماهه يا يازده ماهه تحصيل نمايد وبه مصرف برساند ، فاضل مؤنه نخواهد داشت ، طريق واضح را بيان فرمايند . جواب : آنچه از براي خانه وما يحتاج خانه است ، مثل أصل خانه وظرف وفرش به قدر احتياج وأمثال آن ، كه در خور زي أو وأمثال أو است در آن خمس متعلق نيست وهمچنين باغ وملكي كه از براي گذران معيشت خريده وهمچنين كتابي كه محتاج است به آن . وآنچه شنيده‌اند كه خمس در فاضل مؤنه است معنى آن اين است كه هرگاه كسى زراعتى يا تجارتي يا كسبى داشته باشد ، آن ملك وسرمايه أو كه محتاج است به آن از براي أو ، وضع مىشود وآنچه از مداخل ومنافع آنها به عمل مىآيد صرف معيشت مىكند ، هر قدر از آن منافع كه بعد از وضع مؤنه سال ، زياد آمد خمس آن را مىدهد وحساب تاريخ سال را از ابتداى شروع در آن شغل وكسب بايد ملاحظه كرد . مثلا زارع ، ابتداى سال أو ، ابتداى تخم كشتن است . پس آنچه خرج مىكند در اين سال از براي زراعت وقرض ( 1 ) مىكند ومىخورد وصرف مىكند تا ابتداى زرع سال دوم

--> 1 - از نظر جامعه‌شناسى قابل توجه است كه در گذشته زارعين ما يحتاجشان را به صورت نسيه از تجار مىخريدند وباصطلاح مىخوردند تا هنگام برداشت خرمن نسيه‌ها را پرداخت نمايند وتا سال 1338 كمتر زارعى دچار اين مشكل نبود .